يحيى دولت آبادى
211
حيات يحيى ( فارسى )
تومان بر گمرك قند و چاى بيفزايند و باعتبار اين محل شصت يا هفتاد كرور تومان قرض نمايند نواقص دواير دولتى را بر طرف كنند و وسائل ساختن راهآهن را فراهم بياورند به ترتيبى كه در رساله راه نجات خود نوشته است اين كتابچه در مجلس حسن قبول مييابد ولى چون دولتين روس و انگليس بر زياد كردن تعرفه گمرك اعتراض دارند نه تنها پيشرفت نميكند بلكه اسبابچينى زياد بر ضد صنيع الدوله ميكنند مخصوصا روسها افسوس كه نه ملت را علمى است كه پى بحقوق خود برد و نه دولت را قدرتى است كه بتواند حقوق ملت خود را حفظ نمايد . و هم در اين ايام واقعهء جانگداز فارس اتفاق ميافتد شرح واقعه آنكه نعمت اللّه بروجردى از مشروطهخواهان به خانه قوام الملك شيرازى رفته او را بضرب گلوله از پا درميآورد پسران قوام قتل پدر را مستند بمشروطهخواهان فارس نموده در مجلس سوگوارى پدر دستور داده حاج شيخ باقر اصطهباناتى را كه از اجله روحانيان فارس است با حاج سيد احمد معين الاسلام كه يكى از علمداران بزرگ مشروطه در فارس بشمار ميرود بقتل ميرسانند و جسد حاج سيد احمد را آتش ميزنند اينحادثه در مجامع ملى طهران و ديگر بلدان تأثير شديد نموده در اغلب بلاد ايران مجلس سوگوارى براى شهداى فارس برپا ميكنند و از دولت قصاص مرتكبين را ميطلبند در طهران در مسجد سپهسالار قديم آقا سيد عبد اللّه بهبهانى ختم گذارده انجمنهاى ملى جمع ميشوند و داد و فرياد بسيار مينمايند در آن مجلس ملك المتكلمين بعد از نطق مهيجى ميگويد شش نفر از مفسدين فارس بايد بطهران احضار شوند و نام پسرهاى قوام الملك و معتمد ديوان كه مدعى آنها است و نصير الملك و بعضى ديگر را كه منشأ فتنه و فسادند ميبرد و از طرف علماء يعنى آقا سيد عبد اللّه بهبهانى و آقا سيد محمد طباطبائى بدون مراجعه بدولت به اين شش نفر تلگراف مىشود كه حركت نموده بطهران بيائيد بعد هم باصرار آقا سيد عبد اللّه و انجمنهاى ملى نظام السلطنه رئيس الوزراء تلگراف احضار آنها را صادر مىكند و اين كار بسيار بيرويه از طرف مليون واقع مىشود زيرا كه مجلس را بى خبر ميگذارند آقايان در كار قوهء مجريه دخالت كرده احضارنامه ميدهند و بعلاوه از طرف انجمنهاى ملى ده نفر ده نفر ميروند